Κωνσταντίνος Χρηστομάνος, Τα τρία φιλιά [Κείμενο]

Κωνσταντίνος Χρηστομάνος, Τα τρία φιλιά, τραγική σονάτα σε τρία μέρη, Εκδόσις του Πανός, Αθήνα 1909.

 

Η Δόρα και η Λιάνα, δύο ορφανά κορίτσια, βρίσκονται το βράδυ στο περιβόλι του παρθεναγωγείου στο οποίο διαμένουν γιατί έχουν δώσει κρυφά ραντεβού με τον Εύελπι Φαίδη. Η Δόρα έχει συνάψει σχέση με τον νεαρό και η Λιάνα, αν και κρυφά ερωτευμένη μαζί του, τους βοηθάει «κρατώντας τσίλιες». Στο δεύτερο μέρος, λίγα χρόνια αργότερα, μαθαίνουμε πως η Δόρα και ο Φαίδης παντρεύτηκαν. Επιστρέφοντας όμως από το γαμήλιο ταξίδι τους, η Δόρα αρρωσταίνει βαριά και ο Φαίδης συνειδητοποιεί ότι ήταν πάντα ερωτευμένος με τη Λιάνα. Έτσι, της στέλνει ένα γράμμα ενημερώνοντας την για την καινούρια τους διεύθυνση και το επόμενο πρωί η Λιάνα επισκέπτεται το ζευγάρι στο δωμάτιο του ξενοδοχείου στο οποίο μένουν. Η Δόρα ενθουσιάζεται με την απροσδόκητη επίσκεψη της φίλης της, αναπολεί τις παλιές τους στιγμές και αναφέρεται συχνά στην αδυναμία που είχε ο Φαίδης στη Λιάνα. Ο Φαίδης μόλις μένει μόνος με τη Λιάνα της αποκαλύπτει πως τα αισθήματα που ένιωθε γι’ αυτήν ήταν πολύ πιο βαθιά από εκείνα που ένιωθε για την Δόρα. Η σοβαρή κατάσταση της υγείας της Δόρας και ο λιγοστός χρόνος που της απομένει, την οδηγεί στην απόφαση να φέρει πιο κοντά το Φαίδη και τη Λιάνα. Η αμηχανία όμως των δύο νέων μπροστά στην επιθυμία της Δόρας να τους κάνει ζευγάρι και να τους αναγκάσει να φιληθούν, αλλάζει τα σχέδιά της. Η συνειδητοποίηση πως η Λιάνα και ο Φαίδης είναι ήδη ερωτευμένοι, γίνεται η αιτία για τις μετέπειτα πράξεις της. Πράξεις που έχουν μοναδικό στόχο να κρατήσουν το Φαίδη και τη Λιάνα μια για πάντα μακριά. Εκμεταλλευόμενη το γεγονός πως ο Φαίδης δεν πρόκειται να της χαλάσει χατίρι εξαιτίας της κατάστασής της, του ζητάει να καλέσει για ακόμα μια φορά την Λιάνα. Η Δόρα εκβιάζει από τους δύο μια ομολογία αγάπης και απαιτεί από την Λιάνα να στεφανωθεί με τριαντάφυλλα όπως έκανε κι αυτή. Ακολούθως η Δόρα ζητάει από τον Φαίδη να φιλήσει την Λιάνα μια τελευταία φορά, ξέροντας πως αυτό που θα ακολουθήσει θα τους χωρίσει για πάντα. Η αυλαία κλείνει με την Δόρα να αποχωρεί από το δωμάτιο και να αυτοκτονεί.

 

* * *


Το έργο είναι γραμμένο σε δημοτική γλώσσα και χαρακτηρίζεται από τον συγγραφέα ως τραγική σονάτα σε τρία μέρη. Οι χαρακτήρες του έργου είναι έξι, από τους οποίους μόνο δύο είναι γυναίκες, η Δόρα και η Λιάνα που επιθυμούν τον ίδιο άντρα, τον Φαίδη. Άξονας του έργου είναι ο αριθμός τρία. Η ρομαντική σχέση που έχουν η Δόρα με τον Φαίδη παραλληλίζεται με την παραμυθιακή ιστορία του ιππότη και της βασιλοπούλας: «έτσι βέβαια θα αισθάνωνται κ’ οι Βασιλοπούλες, στα παραμύθια, που τις αγαπούν οι ωραίοι ιππότες: κ’ εγώ είχα γίνει βασιλοπούλα εκείνη τη στιγμή…» (σ. 24). «Δόρα: Φαίδη! Εσύ είσαι ο ωραίος μου ιππότης. Φαίδης: Κ’ εσύ είσαι η βασιλοπούλα η Ηλιογέννητη, που σε φυλάν οι Δράκοι στο μαγεμένο παλάτι» (σ. 29). Αξιοπρόσεκτη είναι η σημείωση του συγγραφέα στην περιγραφή της συνάντησης των δύο νέων, στην πρώτη εικόνα, όπου παραπέμπει σε ένα πίνακα του Αυστριακού ζωγράφου Gustav Klimt. Συγκεκριμένα ο Χρηστομάνος αναφέρει στις σκηνικές οδηγίες: «ατελείωτες στιγμές κυττάζει ο Φαίδης, με τα μάτια του σκιασμένα από τα ματόκλαδα του, το χωρίς πνοή πρόσωπο της Δόρας [όπως στην περίφημη εικόνα του Klimt «ο Έρως»] … έπειτα διαμιάς σκύβει και κολλά τα χείλη του στο στόμα που μοιάζει άνθος κοιμισμένο…» (σ. 28). Ιδιαίτερο ηθογραφικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η κωμική φιγούρα του γέρο επιστάτη, Μαθιού Βυθούλκα. Ο επιστάτης θορυβείται από το φασαρία που έκαναν τα δύο κορίτσια το πρώτο βράδυ στο περιβόλι του παρθεναγωγείου θεωρώντας πως πρόκειται για κλέπτες των οπωρολαχανικών του. «θάτον πάλε από ‘κείνους τους παλιομόρτηδες που μου κλέβουν τα ροδάκινα… στάχτη μου τα κάνανε τα μαρουλάκια μου με τις πατημασές τους… να και τα φασουλάκια! … να και τα ραπάνια – πάνε όλα! Πάνε! – Αχ! Και να τους πιάσω, τους μαγκούφιδες! (χτυπά με λύσσα τη μαγκούρα του μες τα βάτα του φράχτη)» (σ. 40). Παραμυθιακό αλλά και συμβολιστικό μοτίβο, θα μπορούσαμε να πούμε πως αποτελεί, το μενταγιόν που δίνει η Δόρα στη Λιάνα, αντικείμενο που «σύμφωνα με θρύλους της Βοημίας» αποκτά μαγικές ιδιότητες.

 

(Το έργο εντοπίστηκε στη Βιβλιοθήκη του Τμήματος Μεσαιωνικών και Νεοελληνικών Σπουδών του ΑΠΘ και ψηφιοποιήθηκε από την ερευνητική ομάδα)

 

© ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ, ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ, Α.Π.Θ.