Χριστόφορος Σαμαρτσίδης, Αρματωλοί και κλέπται (Κείμενο)

Χριστόφορος Σαμαρτσίδης, Αρματωλοί και κλέπται, δράμα εις πράξεις δύω, μετατυπωθέν Ζ. Ι. Ελαφόπουλου, τυπογραφία Αιόλου, Αθήνα 1867.

 

Ο Κίσσας ζητά από τον φίλο του Στράτο να ενημερώσει τους υπόλοιπους κλέφτες πως δεν θέλει πια να είναι αρματολός και θέλει να συνεχίσει κοντά τους στα βουνά ως αρχηγός της συμμορίας των κλεφτών. Πριν όμως αλλάξει τη ζωή του θέλει να εκδικηθεί τους ανθρώπους που τον πλήγωσαν: τον αρχηγό των αρματολών Χρόνη και την κόρη του Δέσπω καθώς εναντιώνονται στην επιθυμία του να παντρευτεί την Δέσπω εξαιτίας της «ταπεινής» καταγωγής του. Αντ’ αυτού, ο Φλώρος εμφανίζεται ο ενδεδειγμένος γαμπρός, ως γόνος πλούσιας οικογένειας, γεγονός που εξοργίζει τον Κίσσα που είναι αποφασισμένος να τους τιμωρήσει. Ο Κίσσας με την βοήθεια του φίλου του Στράτου καταφέρνει να παγιδεύσει τον Φλώρο στα λημέρια των κλεφτών και να σκαρώσει μια δολοπλοκία που θα έχει ως αποτέλεσμά τον θάνατό του Κίσσα αλλά και του Φλώρου. Στα χέρια της Δέσπως και του Χρόνη φτάνει μια πλαστή επιστολή με την σφραγίδα του Φλώρου που τους αποκαλύπτει το σημείο που θα περάσει ο Κίσσας. Έτσι αποφασίζουν να πάνε στο δάσος να τον σκοτώσουν και να ελευθερώσουν τον Φλώρο. Στη θέση του Κίσσα όμως βρίσκεται εν τέλει ο Φλώρος που πέφτει νεκρός από τα πυρά των δικών του, Δέσπως και Χρόνη και της παγίδας που τους έστησε ο Κίσσας. Η Δέσπω μόλις αντιλαμβάνεται τι έχει κάνει αυτοκτονεί δίπλα του. Ακολουθεί μάχη μεταξύ κλεφτών και αρματολών στην οποία ο Κίσσας καθώς και οι περισσότεροι κλέφτες σκοτώνονται.

 

* * *


Το έργο στην έκδοση που εντοπίστηκε αποτελείται από δύο πράξεις και είναι γραμμένο σε καθαρεύουσα γλώσσα. Τα πρόσωπα που λαμβάνουν μέρος στη δράση είναι οκτώ, από τα οποία μόνο μια είναι γυναίκα. Στη δράση συμμετέχει επίσης Χορός αρματολών και Χορός κλεφτών. Η σκηνή τοποθετείται στην Ήπειρο. Το έργο όπως και οι ήρωες, μέσα από την ιστορία που παρουσιάζουν, ξετυλίγουν τον κλεφταρματολικό βίο στους προεπαναστατικούς χρόνους της Τουρκοκρατίας. Οι έρωτες και τα μίση των κλεφταρματολών είναι στο επίκεντρο. Σκηνές του έργου διαδραματίζονται σε βουκολικά τοπία στα οποία οι κλέφτες έβρισκαν καταφύγια (σ. 26): «η σκηνή παριστά τα πλάγια όρους προς το βάθος φαίνεται σπήλαιον φωτιζόμενον υπό ρητίνης και φρουρούμενον υπό σκοπού, έξωθεν χορός κλεπτών οίτινες έχουσιν εν τω μέσω αρνίον, και καθήμενοι κύκλω τρώγουν».

Χαρακτηριστικές είναι οι σκηνές όπου είναι μαζεμένοι οι κλέφτες και τραγουδούν δημοτικοφανή τραγούδια:
«Στα λαγκάδια ‘ς τους βράχους επάνω
με το τουφέκι βαρύ τριγυρνώ,
και σαν άντρας ποθώ ν’ αποθάνω
με σπαθί μεσ’ ς την φούκτα γυμνό! (σελ. 29-30).

Το δράμα αποτελεί δραματοποίηση της ομώνυμης επικής σύνθεσης του Γεώργιου Ζαλοκώστα. Να σημειώσουμε πως η πρωιμότερη μορφή του έργου χρονολογείται το 1864, γραμμένη σε λόγια γλώσσα και πεζό λόγο.

 

(Το έργο εντοπίστηκε στην Κεντρική Δημοτική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης και ψηφιοποιήθηκε από την ερευνητική ομάδα)

 

© ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ, ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ, Α.Π.Θ.