Ιωάννης Πολέμης, Ο βασιλιάς Ανήλιαγος

Ιωάννης Πολέμης, Ο βασιλιάς Ανήλιαγος, βιβλιοπωλείο της «Εστίας», Αθήνα 1912 [2η εκδοση].

 

Το έργο ξεκινά με τους χωρικούς Μηνά, Δόμνα και Φλώρο να συνομιλούν. Μέσα απ’ τη συζήτηση μαθαίνουμε για τον έρωτα του Φλώρου για την έμπιστη της κυρα-Ρήνης της πυργοδέσποινας, τη Μαργαρώνα, η οποία δεν ανταποκρίνεται στον έρωτα του νεαρού. Μαθαίνουμε επίσης, για κάποιους κυνηγούς που έρχονται κάθε βράδυ στο λόγγο να κυνηγήσουν. Ανάμεσα σε αυτούς βρίσκεται ο ρήγας, ο Ανήλιαγος, ο οποίος μάλλον έχει ερωτευθεί την κυρα - Ρήνη. Την ώρα που γίνεται αυτή η συζήτηση φτάνει ένας χωρικός και περιγράφει μια σκηνή που είδε: Το άλογο του Ανήλιαγου, ενώ προχωρούσε στο λόγγο, τρόμαξε, τινάχθηκε και ο ρήγας έπεσε κάτω. Τη στιγμή της πτώσης ακούστηκε μια κραυγή από έναν θάμνο εκεί κοντά: ήταν η κυρα-Ρήνη κρυμμένη η οποία τρόμαξε από το περιστατικό. Ο ρήγας την ανέβασε στο άλογό του και έφυγε μαζί της. Μετά την εξιστόρηση των γεγονότων, οι χωρικοί παίρνουν το δρόμο της επιστροφής, αλλά ο Φλώρος περιμένει λίγο μήπως και συναντήσει τη Μαργαρώνα. Τότε του παρουσιάζεται μπροστά του η Μοίρα με μορφή γριάς γυναίκας, που έχει ως στόχο να χωρίσει την κυρα- Ρήνη με τον Ανήλιαγο και συνάπτουν μία συμφωνία: η Μοίρα θα κάνει τη Μαργαρώνα να ερωτευθεί το Φλώρο, αλλά όταν συμβεί αυτό, ο Φλώρος θα εξιστορήσει στη γυναίκα του αυτά που του είπε η γριά (η Μοίρα) για το ρήγα: ότι ο τελευταίος δε θέλει μόνο την κυρα-Ρήνη αλλά και άλλες γυναίκες. Ο Φλώρος συμφωνεί. Στη συνέχεια η Μοίρα συναντά τη Μαργαρώνα και κατευθύνονται μαζί προς τον πύργο της κυρα-Ρήνης, ενώ το πρώτο μέρος τελειώνει με τη σκηνή των δύο ερωτευμένων, του Ανήλιαγου και της κυρα-Ρήνης που μιλούν για το δυνατό τους έρωτα. Την ίδια στιγμή δύο ιππότες βρίσκονται στο υπόγειο του παλατιού του Τρίκαρδου, όπου μαθαίνουμε ότι βρίσκονται τα διαμερίσματα του Ανήλιαγου. Από τη συζήτηση των δύο ιπποτών πληροφορούμαστε πως ο Ανήλιαγος ζει μονίμως τη μέρα στα υπόγεια του παλατιού, βγαίνει μόνο το βράδυ για κυνήγι και πρέπει να γυρίσει πριν το ξημέρωμα. Καταφθάνει μετά από λίγη ώρα ο Πρόχορος για να αναγγείλει την άφιξη του Ανήλιαγου. Ανακοινώνει στον Τρίκαρδο τον έρωτα του Ανήλιαγου για την κυρα- Ρήνη και εκείνος ταράζεται και συνειδητοποιεί πως ήρθε η ώρα να ομολογήσει στον Ανήλιαγο την αλήθεια. Η Μοίρα όμως του υπενθυμίζει την προφητεία, σύμφωνα με την οποία όποιος πει στον Ανήλιαγο τί συμβαίνει, θα μαρμαρώσει. Ο Τρίκαρδος παρόλα αυτά παραδίδει το θρόνο στον Ανήλιαγο και του λέει την αλήθεια μπροστά στους ακόλουθούς του Γρύλλο και Θύρση: ο Ανήλιαγος είναι αναγκασμένος να μένει όλη τη μέρα στα υπόγεια γιατί τον καταράστηκε μία από τις Μοίρες, εάν τον δει ο ήλιος να πεθάνει. Ο Τρίκαρδος μετά την αποκάλυψη μαρμαρώνει και η Μοίρα προειδοποιεί τους Γρύλλο και Θύρση να μην διαδώσουν την προφητεία. Την ίδια στιγμή στο παλάτι οι βάγιες της κυρα-Ρήνης τη στολίζουν για να υποδεχθεί τον καλό της. Ωστόσο η Μαργαρώνα, σπείρει στην κυρά της αμφιβολίες, λέγοντάς της πως το μόνο πράγμα που την χωρίζει από τον καλό της είναι οι μέρες. Η κυρα-Ρήνη εξαγριώνεται, ζητά να μάθει ποιος είπε αυτά τα λόγια στην Μαργαρώνα. Τότε εμφανίζεται η Μοίρα με τη μορφή γριάς και φουντώνει τις υποψίες της κυρα-Ρήνης, δίνοντάς της τρόπο για να τις λύσει: αν φιλήσει η κυρά τον Ανήλιαγο, εκείνος θα βυθιστεί σε ύπνο και θα της τα ομολογήσει όλα. Έτσι και γίνεται. Ωστόσο, η μέρα βρίσκει τον Ανήλιαγο στο παλάτι της κυρα-Ρήνης, αντικρύζει τον ήλιο και πεθαίνει.

 

* * *


Το έργο αποτελείται από τρεις πράξεις και είναι γραμμένο σε δημοτική γλώσσα, σε στίχο με ομοιοκαταληξία άλλοτε ζευγαρωτή και άλλοτε πλεκτή. Στο κείμενο υπάρχουν δύο τραγούδια (πράξη πρώτη, σκηνή τέταρτη, πράξη τρίτη σκηνή πρώτη) που παραπέμπουν στα δημοτικά τραγούδια (γραμμένα σε δεκαπεντασύλλαβο). Η πλοκή του έργου στο σύνολό της βασίζεται σε ένα λαϊκό παραμύθι της Αιτωλοακαρνανίας και περιέχει μια σειρά στοιχείων της παράδοσης. Μέσα στο έργο προσωποποιείται η Μοίρα (περιγράφεται σα μια γυναίκα η οποία φορά αρχαϊκό χιτώνα και κρατά στο χέρι της ένα ψαλίδι και απαγγέλει ένα απόσπασμα σχετικά με τη δύναμή της), η οποία στο τέλος όπως και να έρθουν τα πράγματα επιβάλλει τη θέλησή της. Στη δεύτερη πράξη υπάρχει περιγραφή από τον Τρίκαρδο της παράδοσης σύμφωνα με την οποία την τρίτη ημέρα από τη γέννηση του παιδιού έρχονται οι τρεις μοίρες για να αποφασίσουν για τη ζωή του νεογέννητου.


[Το έργο εντοπίστηκε ψηφιοποιημένο στον ιστότοπο publiclibs.ypepth.gr 14/11/2014)]

 

© ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ, ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ, Α.Π.Θ.