Σπύρος Μελάς, Το κόκκινο πουκάμισο

Σπύρος Μελάς, Το κόκκινο πουκάμισο, δράμα σε μέρη τρία, βιβλιοπωλείο της «Εστίας», Αθήνα 1916 [2η έκδ.].

 

Η δράση τοποθετείται σε μια πολιτεία κοντά στη θάλασσα. Στο σπίτι του Σταύρου και της Τριανταφυλλιάς έρχεται η Φρόσω, η μητέρα της Αγνούλας, μιας κοπέλας που πέθανε από τον καημό της όταν ο Σταύρος, με τον οποίο ήταν αρραβωνιασμένη, την εγκατέλειψε για την Τριανταφυλλιά.  Η Φρόσω λέει στο Σταύρο ότι η γυναίκα του τον απάτησε με ένα νέο παλικάρι, το πιο όμορφο του χωριού, τον Αχιλλέα. Του φέρνει μάλιστα και μια απόδειξη της απιστίας της, το φυλαχτό της γυναίκας του, που το είχε χαρίσει στον Αχιλλέα. Όταν επιστρέφει η Τριανταφυλλιά στο σπίτι, ο Σταύρος της διηγείται ένα παραμύθι, του βασιλιά Ρουμπή που τον σκότωσε η γυναίκα του. Με αυτόν τον τρόπο κάνει την Τριανταφυλλιά να του εξομολογηθεί τα πάντα για την απιστία της. Παράλληλα παρακολουθούμε την ιστορία της Μέλπως της αγαπητικιάς του Πεφάνη, ενός νεαρού που δουλεύει στο καφενείο του χωριού. Η Μέλπω ανακοινώνει στον Πεφάνη, ότι θα παντρευτεί έναν άλλον άντρα, το Μιχαλιό. Λίγο αργότερα μαζεύονται όλοι οι άντρες του χωριού στο καφενείο. Ανάμεσα στους παρευρισκόμενους είναι και ο Σταύρος. Σε λίγο καταφθάνει και ο Αχιλλέας που ανακοινώνει στο Σταύρο ότι το αφεντικό τους θα τον απολύσει και θα βάλει στη θέση του τον πρώτο. Μετά από αρκετή ώρα, οι θαμώνες του καφενείου φεύγουν και μένει ο Σταύρος με τον Αχιλλέα. Στο τέλος οι δύο άντρες συγκρούονται, ο Σταύρος σκοτώνει τον Αχιλλέα, φεύγει πληγωμένος από το καφενείο και κατευθύνεται προς το σπίτι του. Εκεί βρίσκει τη γυναίκα του, της λέει τί έκανε και η γυναίκα του τον παρακαλά να κρυφτεί. Εκείνος αποκρίνεται ότι δεν υπάρχει λόγος να το κάνει και ότι σε λίγο θα φύγει. Πράγματι, σε λίγη ώρα, η νεκρή Αγνούλα, έρχεται και παίρνει το Σταύρο μαζί της. Ο Σταύρος πεθαίνει και το έργο κλείνει με τις φωνές της Τριανταφυλλιάς και τις καμπάνες να χτυπούν.

 

* * *


Το έργο αποτελείται από τρία μέρη, είναι γραμμένο στη δημοτική γλώσσα και χαρακτηρίζεται από το συγγραφέα ως «δράμα». Εννιά πρόσωπα παίρνουν μέρος στη δράση, από τα οποία τα τρία είναι γυναίκες. Στο έργο υπάρχουν αρκετά στοιχεία που παραπέμπουν στην παράδοση και ξεχωρίζουν οι αναφορές σε παραμύθια και ιστορίες. Ενδεικτικά, αναφέρεται το παραμύθι του βασιλιά Ρουμπή, το οποίο διηγείται ο Σταύρος στη γυναίκα του, αλλά και οι μετέπειτα ιστορίες στο καφενείο (σ. 39-41). Το μεταφυσικό στοιχείο είναι επίσης έντονο στο έργο: η συνεχής παρουσία της νεκρής αρραβωνιαστικιάς του Σταύρου και η περιγραφή, όταν έρχεται να τον συνοδεύσει στον άλλο κόσμο. Η πίστη των ανθρώπων στα όνειρα που αποδεικνύονται προφητικά είναι επίσης μια διάσταση που αποτυπώνει δεσμούς με την παράδοση. Το όνειρο της Μέλπως, της αγαπημένης του Πεφάνη, στη δεύτερη πράξη, αλλά και το όνειρο της Τριανταφυλλιάς που προμηνύει το άσχημο τέλος, στην αρχή της τρίτης πράξης αποτελούν παραδείγματα προφητικών ονείρων. Επίσης υπάρχουν αναφορές στο παραδοσιακό τελετουργικό του γάμου.

 

(Το έργο εντοπίστηκε ψηφιοποιημένο στον ιστότοπο publiclics.ypepth.gr από τη Δημόσια Ιστορική Βιβλιοθήκη Ζαγοράς (10/11/2014)

 

© ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ, ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ, Α.Π.Θ.