Σπύρος Μελάς, Ο γυιος του ίσκιου [Κείμενο]

Σπύρος Μελάς, Ο γυιος του ίσκιου, δράμα σε τρία μέρη, βιβλιοπωλείον της «Εστίας», Αθήνα 1910 [2η έκδ.].

 

Η ιστορία διαδραματίζεται σε ένα νησί. Ο κυρ-Μάνθος ο ψαράς, μιλά με τη γυναίκα του την Πηνελόπη για το μεγάλο γιο τους το Βάγγο, που πρόκειται να μπαρκάρει. Η αναχώρηση του Βάγγου φέρνει χαρά στον πατέρα του, γιατί η περίεργη συμπεριφορά του νέου, δίνει τροφή για σχόλια στο νησί και τον αποκαλούν «Ο γυιος του ίσκιου». Κατά την επίσκεψη της γειτόνισσας, της κυρα-Καλής μαθαίνουμε ότι η Πηνελόπη έμεινε έγκυος στο Βάγγο κάτω από περίεργες συνθήκες και αυτό ίσως εξηγεί και την αλλόκοτη συμπεριφορά του γιου της. Επίσης μαθαίνουμε ότι ο Βάγγος είναι ερωτευμένος με την Αυγούλα, την κόρη του καπετάν-Λεφτέρη. Πράγματι, ο νέος εξομολογείται στην Αυγούλα τον έρωτά του, εκείνη τον απορρίπτει και εκείνος αποφασίζει να μπαρκάρει. Ωστόσο, μετά από λίγο καιρό, το καράβι βυθίζεται και οι μόνοι που σώζονται είναι ο πατέρας της Αυγούλας και ο Βάγγος. Ενώ όλοι περιμένουν να μάθουν από τους επιζώντες πώς έγινε το κακό, κανείς από τους δύο δεν μπορεί να το εξηγήσει. Ο Πέτρος, ο αδερφός του Βάγγου, καταλαβαίνει ότι ο αδερφός του είναι υπεύθυνος για τη συμφορά. Ο Βάγγος, αποδεχόμενος ότι είναι ο «γυιος του ίσκιου» και ότι έχει δυνάμεις υπερφυσικές, ομολογεί στον Πέτρο ότι αυτός ευθύνεται για το ναυάγιο και το έκανε επειδή η Αυγούλα δεν ανταποκρίθηκε στον έρωτά του. Μετά τα νέα δεδομένα, η Αυγούλα εξακολουθεί να μη θέλει το Βάγγο και αυτός θέλοντας να την εκδικηθεί, βάζει φωτιά στο σπίτι της. Η Αυγούλα σώζεται, ενώ ο πατέρας της καίγεται. Το γεγονός ότι ο Βάγγος είναι εκείνος που γλίτωσε τη νεαρή κόρη, μετατρέπει την αδιαφορία της γι’αυτόν, σε τρελή αγάπη. Ένα βράδυ ο Βάγγος  εξομολογείται τα πάντα στην Αυγούλα, ότι αυτός ευθύνεται για όλα, και εκείνη τρελαίνεται και τον διώχνει από κοντά της, ενώ φωνάζει όλο το νησί για να τους αποκαλύψει την αλήθεια. Ο Βάγγος τότε πέφτει στη θάλασσα και χάνεται.

 

* * *


Το έργο αποτελείται από τρία μέρη, είναι γραμμένο σε δημοτική γλώσσα και ο κατάλογος των προσώπων περιλαμβάνει εφτά χαρακτήρες, από τους οποίους οι τρεις είναι γυναικείοι. Πολλές είναι οι ενδείξεις στο δράμα που οδηγούν στο υπερφυσικό στοιχείο και μερικές συνδέονται περισσότερο με την λαϊκή παράδοση. Γίνεται λόγος για παραμύθια και θρύλους, όπως το παραμύθι του κάβου της Κεράς, ενώ μεταφυσικά στοιχεία ενσωματώνονται στο μαγικό τρόπο της σύλληψης του Βάγγου –που τον περιγράφει η μητέρα του η Πηνελόπη στη γειτόνισσα την κερα-Καλή στην πρώτη πράξη– αλλά και στη διήγηση του ναυαγίου στη δεύτερη πράξη. Δεσμούς με την παράδοση αποτυπώνει και η πίστη των ανθρώπων για τη σύνδεση των ακραίων φυσικών φαινομένων με τις συμφορές, όπως το τρελό σφύριγμα του αέρα στην τρίτη πράξη, όταν ο Βάγγος εξομολογείται την αλήθεια στην Αυγούλα. Μικρότερης σημασίας είναι οι αναφορές σε άλλους άγραφους παραδοσιακούς ‘νόμους’ όπως είναι η προίκα, η οποία θεωρείται απαραίτητη προκειμένου να παντρευτεί μια κοπέλα.

 

(Το έργο εντοπίστηκε στην Κεντρική Δημοτική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης και ψηφιοποιήθηκε από την ερευνητική ομάδα)

 

 

© ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ, ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ, Α.Π.Θ.