Δημήτριος Γρ. Καμπούρογλου, Στην ιτιά από κάτω

Δημητρίου Γρ. Καμπούρογλου, Στην ιτιά από κάτω, δράμα ειδυλλιακόν, εις πράξεις τέσσαρας, [πρόχειρος έκδοσις εκ του χειρογράφου του υποβολέως εις ολίγα αντίτυπα, χάριν των ηθοποιών], τυπογραφείο της Νομικής, Αθήνα 1898.

 

Η τυφλή Χρυσή με το γιό της, το Γιώτη, βρίσκονται κάτω από μια Ιτιά πηγαίνοντας  προς τα Μέγαρα, απ’ όπου κατάγεται η μάνα. Του διηγείται πώς γνώρισε και αγάπησε από την πρώτη στιγμή τον πατέρα του, ο οποίος την έκλεψε, γιατί τα τρία της αδέρφια αντιδρούσαν σε ένα τέτοιο γάμο. Αλλά ο άντρας σε ένα χρόνο σκοτώθηκε και η Χρυσή τυφλώθηκε όταν ο Γιώτης ήταν μόλις επτά χρονών. Η μάνα αποκοιμιέται και μετά από λίγο εμφανίζεται η μεγαρίτισσα «λυγερή» Δροσιά, της οποίας το τραγούδι έχει ήδη μαγέψει το Γιώτη. Οι νέοι ερωτεύονται αμοιβαία και ο Γιώτης μαθαίνει, ότι από τα τρία αδέρφια της μάνας του, ζει μονάχα ο χειρότερος από όλους, ο Μούρτος, ο οποίος ζητά να παντρευτεί τη Δροσιά. Στη δεύτερη πράξη η δράση μετατοπίζεται σε μια αυλή, σ’ ένα σπίτι στα Μέγαρα. Η Ευδοκιά, η μάνα της Δροσιάς, φουρνίζει ψωμιά και ο Μούρτος γυρεύει την κόρη της. Η Ευδοκιά του ξεκαθαρίζει πως δεν του τη δίνει κι αυτός οργίζεται, απειλεί, εκβιάζει για τα παλιά χρέη του πεθαμένου άντρα της. Ο ερχομός της Δροσιάς οδηγεί σε μεγάλη σύγκρουση και πάνω στην ώρα μπαίνουν και η Χρυσή με το Γιώτη. Τα δύο αδέρφια συναντιούνται, αλλά παρά τις προσπάθειες της Χρυσής, ο Μούρτος αρνείται να αναγνωρίσει την αδερφή του. Η δράση μετατοπίζεται πάλι έξω από τα Μέγαρα, σε ένα ερημοκλήσι που βρίσκεται δίπλα σε ένα καφενείο «εξοχικόν», όπου τρεις χωρικοί κατηγορούν το Μούρτο, που δεν αναγνώρισε τη μονάκριβη αδερφή και το γιό της. Εκείνος, όχι μόνο δεν πείθεται, αλλά έχει αντεπιχειρήματα και αναποδογυρίζει όλη την αλήθεια. Εμφανίζεται μια ομάδα κοριτσιών, από μακριά ακούγεται μια πομπή γάμου, η Δροσιά σέρνει πρώτη το χορό, τη «μεγαρίτικη τράτα» και ο Γιώτης πληρώνει τους μουσικούς που παίζουν το συρτό. Όμως στρατιώτες διακόπτουν την ευχάριστη παρέα και συλλαμβάνουν τον Γιώτη με διαταγή που ήρθε από την Αθήνα. Στην επόμενη σκηνή, οι χωρικοί διηγούνται τη συνέχεια των γεγονότων: ο Γιώτης επειδή τον ξυλοκόπησε ο αστυνόμος, θόλωσε άρπαξε ένα τουφέκι και το έσκασε απ’ το παράθυρο. Ο «αποσπασματάρχης» με τον Μούρτο και τη Δροσιά δεμένη, ψάχνουν τον Γιώτη. Ακούγεται πυροβολισμός που χτυπά το χέρι του Μούρτου και την ίδια ώρα λύνεται η Δροσιά. Ο Μούρτος φοβάται ότι η Δροσιά θα τον αποτελειώσει, αλλά αντίθετα εκείνη τον συμπονά και του δένει την πληγή με το μαντήλι της. Από δω και στο εξής αρχίζει η μεταστροφή του Μούρτου. Στην τελευταία πράξη του έργου, η Δροσιά συμπαραστέκεται στη Χρυσή, σαν κόρη, ενώ ο Γιώτης είναι ακόμα κρυμμένος και καταζητούμενος. Ο Μούρτος αμφιταλαντεύεται ανάμεσα στην παλιά έχθρα και τα αδερφικά συναισθήματα. Όταν εμφανίζεται ο Γιώτης και φιλεί τη μάνα του, εκείνη αργοσβήνει, δίνει την ευχή της στους δύο νέους, ζητά να τη θάψουν στην «Ιτιά από κάτω» και λίγο πριν ξεψυχήσει συμφιλιώνεται με τον αδερφό της. Παρά την αρχική αντίσταση, ο Μούρτος κάμπτεται από το βλέμμα της Δροσιάς και συμφιλιώνεται επίσης με τον Γιώτη.

 

* * *


Το τετράπρακτο έργο ξετυλίγεται στα γνώριμα από το Δραματικό Ειδύλλιο βουκολικά τοπία. Είναι έμμετρο, γραμμένο σε δημοτική γλώσσα –εκτός από τις σκηνικές οδηγίες όπου η γλωσσική επιλογή είναι στρωτή καθαρεύουσα– και σε δημοτικοφανείς στίχους, περιλαμβάνει επίσης δημοτικά ή δημοτικοφανή τραγούδια. Οι ενδυμασίες, τα έθιμα, η μουσική και οι χοροί αποτυπώνουν τη διάθεση του συγγραφέα να συνδέσει το δράμα του με τον αγροτικό κόσμο της ελληνικής παράδοσης. Χαρακτηριστική είναι η εμφάνιση της ομάδας των κοριτσιών που φορούν μεγαρίτικες ενδυμασίες και μερικές αλβανικά ρούχα, κρατούν δρεπάνια στον ώμο και τραγουδούν, ενώ από μακριά ακούγεται μια πομπή γάμου. Επίσης χαρακτηριστική είναι η εικόνα των ανδρών που κρατούν «δέσμας αχύρων» σύμφωνα με τις σκηνικές οδηγίες του συγγραφέα, αλλά και η λεπτομερής περιγραφή του φουρνίσματος του ψωμιού στην αυλή ενός μεγαρίτικου σπιτιού.

[Το έργο εντοπίστηκε ψηφιοποιημένο στον ιστότοπο publiclibs.ypepth.gr από την "Ζωσιμαία" Δημόσια Βιβλιοθήκη Ιωαννίνων (10/11/2014)]

 

© ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ, ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ, Α.Π.Θ.