Αντώνιος Αντωνιάδης, Ο Γενίτσαρος

Αντωνίου Ιω. Αντωνιάδου, γυμνασιάρχου του Β΄ εν Αθήναις Γυμνασίου, Οι τυρρανοκτόνοι, Δημήτριος ο Μακεδών και Ο Γενίτσαρος, τραγωδίαι έτι δε Η Χαϊδεμμένη, κωμωδία, τυπογραφείο Κ. Αντωνιάδη, Αθήνα 1880.

 

Η δράση εκτυλίσσεται στο χωριό Μηλιές του Ολύμπου. Εκεί, δύο Γενίτσαροι, ο Χασάνης και ο Ασλάνης συζητούν. Και οι δύο είναι Χριστιανόπουλα τα οποία πήραν οι Τούρκοι στο παιδομάζωμα. Ο Χασάνης είναι πλήρως ενταγμένος στη νέα πραγματικότητα, ενώ ο Ασλάνης σκέφτεται την οικογένειά του και στέκεται έξω από το παλιό του σπίτι. Ο Χασάνης νομίζει ότι ο φίλος του είναι ερωτευμένος με μία κοπέλα που παίρνει νερό από τη βρύση, αλλά αυτό δεν ισχύει. Η κοπέλα της βρύσης, η Κρουστάλλω, είναι η αδερφή του Ασλάνη και ο τελευταίος όπως αποκαλύπτεται έπειτα από μια συζήτηση, είναι ο γιος του παπά του χωριού, ο οποίος θέλει να ξαναγίνει Χριστιανός. Στο χωριό ο  Παπαλιάκος, θυμάται μαζί με τη γυναίκα του το παιδί που τους πήραν οι Τούρκοι και αναρωτιούνται αν θα το ξαναδούν. Έρχεται και η Κρουστάλλω και διηγείται το περιστατικό στη βρύση. Ο παπάς, επηρεασμένος από ένα όνειρο που είδε, είναι σίγουρος ότι ο Τούρκος για τον οποίο μιλά η Κρουστάλλω είναι το παιδί του. Στη συνέχεια έρχεται στο σπίτι του παπά ο Δήμος, ο αρραβωνιαστικός της Κρουστάλλως και του διηγούνται την ιστορία με το Γενίτσαρο που συνάντησε η Κρουστάλλω. Ο Δήμος ζηλεύει την Κρουστάλλω επειδή συνομίλησε με τον αλλόθρησκο άντρα και δηλώνει πως θα επιτεθούν με το Ζήδρο, τον άλλο γιο του παπά, στο «ορδί» (κατάλυμα) του Τούρκου. Αυτό είχε ήδη κανονιστεί εξαιτίας μιας παλιάς διαμάχης του Ασλάνη με τον Ζήδρο. Ο παπάς και η μεταμφιεσμένη σε άντρα Κρουστάλλω, πάνε στο ορδί να σώσουν το Γενίτσαρο που υποψιάζονται πως είναι ο γιος του παπά. Στο «ορδί»του Τούρκου συντελείται η αναγνώριση πατέρα –γιου μέσα από σημάδια του σώματος και ο Ασλάνης μαθαίνει πως ο Έλληνας που προκάλεσε σε μάχη είναι ο αδερφός του. Ο Παπαλιάκος επιμένει να πάει μαζί τους ο Ασλάνης στο χωριό, όμως ο τελευταίος επιλέγει να περιμένει και να σώσει τον αδερφό του, τον Ζήδρο. Όταν ο Ζήδρος έρχεται για να αντιμετωπίσει τον Ασλάνη, ο τελευταίος προσπαθεί να του εξηγήσει ποιος είναι, αλλά μάταια. Ο Ζήδρος δεν τον ακούει και τον σκοτώνει. Ο Ασλάνης πεθαίνει βρίζοντας τους Τούρκους, πράξη η οποία παραξενεύει τον Ζήδρο και τον οδηγεί στο να πάρει μαζί του τη σωρό του Ασλάνη για να ταφεί με το χριστιανικό τρόπο. Στο μεταξύ, πίσω στο χωριό ο παπάς λέει στην παπαδιά ότι πράγματι ο Γενίτσαρος είναι ο γιος τους και ότι θα γυρίσει με το Ζήδρο. Η εξολόθρευση των Τούρκων γίνεται γνωστή στο χωριό και όλοι πανηγυρίζουν. Με την άφιξη του Ζήδρου, ο παπάς μαθαίνει το θάνατο του Ασλάνη και, συντετριμμένος, πληροφορεί το γιο του για την ταυτότητα του ανθρώπου που σκότωσε. Η παπαδιά πέφτει νεκρή από τη στεναχώρια της, ενώ ο Παπαλιάκος και η Κρουστάλλω αποφασίζουν να ακολουθήσουν στα βουνά το Ζήδρο και το Δήμο για να πολεμήσουν υπέρ της πατρίδας.

 

* * *


Το έργο είναι πεντάπρακτο, γραμμένο σε δημοτική και ιαμβικούς δωδεκασύλλαβους. Στη δράση παίρνουν μέρος δώδεκα πρόσωπα από τα οποία τα δύο είναι γυναίκες. Η σύνδεση με την παράδοση βρίσκεται στην καρδιά του έργου, αφού δραματοποιεί ένα παραδοσιακό θρύλο, το παιδομάζωμα. Ο κεντρικός ήρωας είναι Έλληνας τον οποίον πήραν οι Τούρκοι από την οικογένειά του όταν ήταν μικρός και τον κάνανε Γενίτσαρο. Επιπλέον, το έργο εκτυλίσσεται σε βουκολικά τοπία, ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πρώτη συνάντηση του Ασλάνη με την αδερφή του, στη βρύση του χωριού. Τα όνειρα και τα προαισθήματα του παπά, η εξήγηση που δίνει σε αυτά η παπαδιά (δεύτερη πράξη), καθώς και η περιγραφή της ταφής του νεκρού έτσι όπως παρουσιάζονται στο τέλος της τρίτης πράξης συμπληρώνουν το φάσμα των στοιχείων της παράδοσης μέσα στο έργο.

[Το έργο εντοπίστηκε ψηφιοποιημένο στον ιστότοπο publiclibs.ypepth.gr από τη Βιβλιοθήκη της Σάμου (17/10/2014)]

 

© ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ, ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ, Α.Π.Θ.