Αντώνιος Αντωνιάδης, Η κερα Φροσύνη

Αντώνιου Ιω. Αντωνιάδου, γυμνασιάρχου εν Αθήναις, Πάνθεια η Σουσίς, Η κλεφτοπούλα και Η κερά Φροσύνη, τραγωδίαι έτι δε Η πεθερά, κωμωδία, τυπογραφείο Κ. Αντωνιάδη, Αθήνα 1882.

 

Στην αρχή του έργου παρουσιάζεται η Φροσύνη, πάμφτωχη, χωρίς να μπορεί να θρέψει τα παιδιά της. Μαθαίνουμε την ιστορία της: ήταν παντρεμένη, ο άντρας της την εγκατέλειψε επειδή αντιλήφθηκε τον έρωτα του Αλή Πασά για τη γυναίκα του και φοβήθηκε. Στη συνέχεια, η Φροσύνη έκανε σχέση όχι με τον Πασά, αλλά με το γιο του το Μουχτάρη και έκτοτε πέρασαν δύο χρόνια. Ο Πασάς από τη ζήλια του έστειλε το Μουχτάρη να πολιορκήσει το Σούλι και έτσι η Φροσύνη έμεινε μόνη της. Εξαιτίας της ανέχειάς της σκέφτεται να πουλήσει, ύστερα από παρότρυνση της τροφού της, της Δέσπως, ένα δαχτυλίδι που της είχε χαρίσει ο Μουχτάρης. Εντούτοις φοβάται γιατί ο Μουχτάρης της είχε πει πως το δαχτυλίδι είναι δεμένο με γερά μάγια και όποιος το πουλήσει θα πάθει μεγάλο κακό. Στο σπίτι της Φροσύνης φθάνει η «πράτρα» (γυρολόγος) η οποία προσπαθεί να πείσει τη Φροσύνη να υποκύψει στον έρωτα του Αλή, ενώ αναλαμβάνει την πώληση του δαχτυλιδιού. Στο μεταξύ, κάποιες πλανόδιες γύφτισσες που εμφανίζονται στο κατώφλι της Φροσύνης μαντεύουν τα μελλούμενα. Την ίδια στιγμή, στον τούρκικο οντά η Ζεϊνέ, η γυναίκα του Μουχτάρη, πιστεύει πως ο άντρας της έχει ερωμένη. Οι υποψίες της επιβεβαιώνονται από τη γυρολόγο που πάει να της πουλήσει το δαχτυλίδι της Φροσύνης, που όπως αποδεικνύεται είναι το δαχτυλίδι που είχε χαρίσει η ίδια στο Μουχτάρη πριν το γάμο τους. Η αλήθεια έρχεται στην επιφάνεια και η Ζεϊνέ ζητά από τον Αλή να αποδοθεί δικαιοσύνη. Ενώ η γυρολόγος βρίσκεται μπροστά στον Αλή Πασά για να απολογηθεί, ο τελευταίος βρίσκει ευκαιρία και, για να μη μαθευτεί ο έρωτάς του για τη Φροσύνη από την πράτρα στους υπόλοιπους, δίνει εντολή να την σκοτώσουν. Την ίδια στιγμή φτάνουν τα νέα για την νίκη των Τούρκων στο Σούλι. Ο Μουχτάρης θα επιστρέψει σύντομα και έτσι ο Αλής έχει λίγο χρόνο για να δράσει. Ζητά να φέρουν τη Φροσύνη ενώπιον του και αποφασίζει να την πνίξει στη λίμνη. Φεύγοντας η Φροσύνη συναντά το γραμματικό του Πασά, τον Μάνθο, ο οποίος τη λυπάται και θέλει να τη βοηθήσει. Στο μεταξύ καταφθάνει η Βασιλική, η αγαπητικιά του Αλή και ο Μάνθος την πείθει να βοηθήσει τη Φροσύνη. Ωστόσο η Βασιλική καταφέρνει μόνο να αποσπάσει την άδεια του Πασά για να γυρίσει η Φροσύνη στο σπίτι της, να αποχαιρετήσει τα παιδιά της, να κοινωνήσει, να εξομολογηθεί και στη συνέχεια να οδηγηθεί στη λίμνη. Όταν ο Μουχτάρης γυρίζει από το Σούλι, μαθαίνει ότι η Φροσύνη έχει συλληφθεί κατ’εντολή του Αλή Πασά και πηγαίνει να βρει τον πατέρα του και μετά από μια έντονη διαμάχη μαζί του, αποχωρεί. Στο μεταξύ η Δέσπω προσπαθεί να πάρει το άψυχο σώμα της Φροσύνης από τη λίμνη, ενώ καταφθάνουν οι φυλακισμένοι που ελευθέρωσε ο Αλής, στην προσπάθειά του να εξιλεωθεί. Ο Μουχτάρης βλέποντας τη Φροσύνη νεκρή, θρηνεί και αυτοκτονεί, αφού προηγουμένως έχει εκφράσει την επιθυμία να φροντίσει κάποιος τα παιδιά της και την ταφή της. Ο Αλής βλέπει τους δύο νεκρούς, λυγίζει και δέχεται να εκπληρώσει την επιθυμία του Μουχτάρη.

 

* * *


Το έργο αποτελείται από τέσσερις πράξεις, γράφεται σε δημοτική γλώσσα και ιαμβικό δωδεκασύλλαβο στίχο. Τα πρόσωπα της δράσης είναι δεκατέσσερα και τα επτά είναι γυναικεία. Πρόκειται για ακόμα ένα έργο βασισμένο εξολοκλήρου στο ιστορικό γεγονός που γρήγορα έγινε θρύλος και δημοτικό τραγούδι, του πνιγμού της Χριστιανής Φροσύνης στη λίμνη των Ιωαννίνων. Επιπλέον υπάρχουν διάφορα στοιχεία που παραπέμπουν στον παραδοσιακό τρόπο ζωής. Πρώτα από όλα το δαχτυλίδι που χαρίζει ο Μουχτάρης στη Φροσύνη και υποστηρίζει ότι είναι δεμένο με μάγια. Έπειτα η προφητεία της γύφτισσας για τη Φροσύνη. Η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο προβλέπει η γύφτισα το μέλλον: ρίχνει μέσα σε ποτήρι νόμισμα, το καλύπτει με το ρούχο της Φροσύνης, κ. ά., ακόμα και το ίδιο το τραγούδι των γυφτισσών. Τέλος η αναφορά στο προξενιό, αλλά και στο τελετουργικό σκέλος της ταφής: η Φροσύνη ζητάει τα νυφιάτικα ρούχα της, εξομολογείται και μεταλαμβάνει.


[Το έργο εντοπίστηκε ψηφιοποιημένο στον ιστότοπο publiclibs.ypepth.gr από τη Βιβλιοθήκη Χαλκίδας (17/10/2014)]

 

© ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ, ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ, Α.Π.Θ.