Αντώνιος Αντωνιάδης, Η κατάρα της μάννας

Αντωνίου Ιω. Αντωνιάδου, γυμνασιάρχου εν Πειραιεί, Παυσανίας ο Λακεδαιμόνιος και Η κατάρα της μάννας, τραγωδίαι, Ο τοκογλύφος ψηφοθήρας και Η Άπιστος, κωμωδίαι, τυπογραφείο Κ. Αντωνιάδη, Αθήνα 1877.

 

Ο Καλπούζος, ο αρχηγός των κλεφτών της Λιάκουρας, κατευθύνεται μαζί με το θείο του τον καπετάνιο, Κόμνα, προς το σπίτι του Λάζου, του φονιά του πατέρα του. Ο Καλπούζος θέλει να εκδικηθεί για το θάνατο του πατέρα του, σφάζοντας το Λάζο. Καθώς πάει να εκτελέσει το χρέος του, βγαίνει έξω η κόρη του Λάζου, η Βασιλική, στην οποία ο Καλπούζος έχει δώσει όρκο να την παντρευτεί, χωρίς να γνωρίζει την ταυτότητά της. Παρόλη την ταραχή του, ο Καλπούζος προχωρεί προς την εκπλήρωση του σκοπού του, αλλά δεν προλαβαίνει το Λάζο, ο οποίος, ακούγοντας την προειδοποίηση της κόρης του, καταφέρνει να ξεφύγει. Η Βασιλική πείθει τον αγαπημένο της να ανταλλάξουν δαχτυλίδια και του υπόσχεται να πάει στο βουνό μεταμφιεσμένη σε άντρα για να τον βρει. Ο Καλπούζος, αν και φοβάται την κατάρα της μάνας του, υποχωρεί, επιστρέφει στο βουνό και ανακοινώνει στους συντρόφους του ότι δεν βρήκε το Λάζο για να τον σκοτώσει. Λίγο αργότερα, στο λημέρι των κλεφτών φτάνει η Βασιλική μεταμφιεσμένη σε άντρα, αλλά γρήγορα φανερώνεται όχι μόνο η γυναικεία της ταυτότητα, αλλά ότι είναι η αρραβωνιαστικιά του Καλπούζου. Στο μεταξύ οι κλέφτες φέρνουν το πτώμα του Λάζου και διηγούνται πώς κατάφεραν να τον βρουν και να τον σκοτώσουν. Η αντίδραση της Βασιλικής φανερώνει ότι είναι η κόρη του Λάζου. Προκαλούνται αντιδράσεις και από τους κλέφτες αλλά και από τον Κόμνα, ωστόσο αποφασίζεται, με τη σύμφωνη γνώμη των κλεφτών, το ζευγάρι να μην χωριστεί. Σύντομα οι κλέφτες ειδοποιούν τον Καλπούζο πως η μάνα του έμαθε τα μαντάτα και τον ζητά. Στη συνάντησή τους ο γιος αρνείται να υπακούσει τη μάνα του και να εγκαταλείψει τη Βασιλική, με αποτέλεσμα η μητέρα να τον καταραστεί, να τον βρει βόλι κακό από φίλο του. Στο τέλος της πράξης ο Κόμνας εμφανίζεται για να δηλώσει πως έφτασε ένα γράμμα με ένα δαχτυλίδι το οποίο επισφραγίζει τη βοήθεια των Ρώσων στην επικείμενη μάχη. Ο Καλπούζος εκφράζει τον δυνατό έρωτά του για τη Βασιλική και ρίχνεται στη μάχη. Στο τέλος τα παλικάρια φέρνουν στον Κόμνα τα ευχάριστα νέα, ανακοινώνουν το γάμο Βασιλικής-Καλπούζου και ακολουθεί γλέντι για το γάμο και τη νίκη. Η Βασιλική στη διάρκεια του γλεντιού διαπιστώνει πως ο Καλπούζος μοιάζει μ’έναν άλλο κλέφτη, το Μήτσο. Πάνω στο γλέντι ανάβει καυγάς ανάμεσα σε δύο κλέφτες, το Μήτσο και το Δήμο οι οποίοι είναι ερωτευμένοι και οι δύο με τη Γιαννούλα. Μια ενέδρα τον Τούρκων διαλύει ξαφνικά την πανηγυρική ατμόσφαιρα. Ο Καλπούζος δίνει εντολή να μείνει ο Δήμος στα μετόπισθεν. Ο έρωτας του Δήμου για τη Γιαννούλα τον οδηγεί να παραφερθεί και έτσι φωνάζει το Θάνο, έναν άλλο κλέφτη, να του φέρει πίσω τη Γιαννούλα κατ’εντολή, δήθεν, του Καλπούζου. Ο Θάνος αρνείται και ο Δήμος τον σκοτώνει. Καθώς ο Καλπούζος και οι υπόλοιποι ακούνε τον πυροβολισμό, ανησυχούν και ο Καλπούζος επιστρέφει για να δει τι έχει συμβεί. Ο Δήμος πάνω στη σύγχυσή του μπερδεύει τον Καλπούζο με το Μήτσο και τον σκοτώνει. Στο τέλος του έργου ο Δήμος εξιστορεί τί έπραξε και αυτοκτονεί, ενώ η Βασιλική αναλαμβάνει τη θέση του Καλπούζου ανάμεσα στους κλέφτες.

 

* * *


Το έργο διαιρείται σε πέντε πράξεις και είναι γραμμένο στη δημοτική, σε μικτούς ιαμβικούς δωδεκασύλλαβους και δεκαπεντασύλλαβους στίχους. Στη δράση συμμετέχουν δεκαπέντε πρόσωπα από τα οποία τα τρία είναι γυναίκες, ενώ υπάρχουν και αρκετές σκηνογραφικές αλλαγές. Το δράμα συνδέεται με πολλούς τρόπους με την παράδοση τόσο σε ζητήματα μορφής όσο και σε ζητήματα περιεχομένου. Η έμμετρη μορφή παραπέμπει στο δημοτικό τραγούδι, αλλά σε παραδοσιακές αντιλήψεις παραπέμπουν και τα θεματικά μοτίβα του όρκου και της κατάρας. Ο όρκος του Καλπούζου στη Βασιλική δεν μπορεί να σπάσει, αλλά την ίδια ώρα ο κεντρικός ήρωας έχει ορκιστεί να σκοτώσει το φονιά του πατέρα του που συμπίπτει με το δικό της πατέρα. Στη συνέχεια η κατάρα της μάνας προς το γιο, ο οποίος πήγε ενάντια στη θέλησή της, πιάνει. Επιπλέον το έργο παρουσιάζει τη ζωή των κλεφτών και εικονογραφεί βουκολικά τοπία, ενώ το γλέντι παρουσιάζει πατροπαράδοτες τελετουργικές συνήθειες. Τέλος το έργο περιέχει πολλά δημοτικά ή δημοτικοφανή τραγούδια.

[Το έργο εντοπίστηκε ψηφιοποιημένο στον ιστότοπο publiclibs.ypepth.gr από τη Βιβλιοθήκη Ναυπάκτου (17/10/2014)]

 

© ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ, ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ, Α.Π.Θ.